જાણો, કેવી રીતે ધાર્મિક યાત્રાધામોથી ભારતના રિયલ એસ્ટેટમાં ઉછાળો આવી રહયો છે ?

આસ્થાના શહેરોમાં વધી રહી છે મિલકતની કિંમત અને માંગ

2025માં ઉત્તર પ્રદેશના પ્રયાગરાજમાં યોજાયેલો મહાકુંભ મેળો ભારતના આધ્યાત્મિક વારસાને ઉજાગર કરનારો મોટો પ્રસંગ બન્યો. આ મેળામાં 66 કરોડ લોકોએ ભાગ લીધો, જે એક રેકોર્ડ છે. આ ઘટનાએ પર્યટન, હોસ્પિટાલિટી અને રિયલ એસ્ટેટ ક્ષેત્રોમાં મોટો આર્થિક અને સાંસ્કૃતિક વધારો કર્યો.

આધ્યાત્મિક પર્યટનનો પ્રભાવ

ભાજપના આર્થિક બાબતોના રાષ્ટ્રીય પ્રવક્તા ગોપાલ કૃષ્ણ અગ્રવાલે જણાવ્યું, “મહાકુંભે આધ્યાત્મિક પર્યટનને મોટો ટેકો આપ્યો. આનાથી દેશ-વિદેશના લોકો મોટી સંખ્યામાં આવ્યા. સરકારની માળખાગત સુવિધાઓ અને પર્યટનને પ્રોત્સાહન આપતી નીતિઓએ આ વિસ્તારને લાંબા ગાળાનો ફાયદો પહોંચાડ્યો.” આ ઉપરાંત, મહાકુંભની અસર પ્રયાગરાજ સુધી સીમિત ન રહી, પરંતુ વારાણસી અને અયોધ્યા જેવા નજીકના ધાર્મિક સ્થળો પર પણ જોવા મળી, જ્યાં યાત્રીઓ ઘણીવાર પોતાની મુસાફરી લંબાવે છે.

હોસ્પિટાલિટીનો વિકાસ

TWH હોસ્પિટાલિટીના CEO અંબિકા સક્સેનાએ કહ્યું, “મહાકુંભે હોસ્પિટાલિટી ક્ષેત્રમાં વૃદ્ધિનું મુખ્ય કારણ બન્યું. લોકો હવે આલીશાન રહેઠાણ અને વિશેષ આધ્યાત્મિક અનુભવો માગે છે. આધ્યાત્મિક પર્યટન હવે અર્થતંત્રનો મહત્વનો હિસ્સો બની રહ્યું છે, જે હોસ્પિટાલિટી ઉદ્યોગ માટે નવી તકો લાવ્યું છે.”

આધ્યાત્મિક પર્યટન અને રિયલ એસ્ટેટ

ભારતનો આધ્યાત્મિક વારસો હોસ્પિટાલિટી, માળખાગત સુવિધાઓ અને રિયલ એસ્ટેટ જેવા ક્ષેત્રોમાં આર્થિક વૃદ્ધિ લાવી રહ્યો છે. વિશ્વ પર્યટન સંગઠન (UNWTO) અનુસાર, આધ્યાત્મિક પર્યટન વૈશ્વિક સ્તરે સૌથી ઝડપથી વિકસતું ક્ષેત્ર છે. યોગા રીટ્રીટ્સ, વેલનેસ ટૂરિઝમ અને ધાર્મિક યાત્રાઓને કારણે વારાણસી, અયોધ્યા, ઋષિકેશ, પ્રયાગરાજ જેવા શહેરોમાં પર્યટકોની સંખ્યા વધી રહી છે.

આધ્યાત્મિક પર્યટનના વધારાને કારણે આ શહેરોમાં હોટેલો, રિસોર્ટ્સ, હોમસ્ટે અને રહેણાંક મિલકતોની માંગ વધી છે. સરકારની યોજનાઓ જેવી કે PRASHAD અને SWADESH DARSHANએ ધાર્મિક સ્થળોના વિકાસને વેગ આપ્યો છે. આનાથી નવા બાંધકામો, રેસ્ટોરન્ટ્સ, દુકાનો અને અન્ય વ્યવસાયોની માંગ વધી, જેનાથી રિયલ એસ્ટેટ ક્ષેત્રમાં પણ ઉછાળો આવ્યો.

અયોધ્યાનું ઉદાહરણ

અયોધ્યા, જે રામ મંદિરને કારણે વિશ્વભરમાં પ્રખ્યાત બની, હવે એક મોટું પર્યટન સ્થળ બની રહી છે. 850 અબજ રૂપિયાના રોકાણથી આ શહેર આધ્યાત્મિક અને આર્થિક કેન્દ્ર તરીકે ઉભરી રહ્યું છે. તાજ ગ્રૂપ અયોધ્યા એરપોર્ટ નજીક હોટેલ બનાવી રહ્યું છે, જ્યારે લીલા ગ્રૂપના સહયોગથી ધ સરયુ નામની 7-સ્ટાર હોટેલનું નિર્માણ થઈ રહ્યું છે. બોલિવૂડ અભિનેતા અમિતાભ બચ્ચને પણ અયોધ્યામાં જમીન ખરીદી છે, જે આ શહેરમાં વધતા રોકાણનું ઉદાહરણ છે.

રિયલ એસ્ટેટના ભાવ

વારાણસી: રહેણાંક મિલકતોના ભાવ 5.15% ઘટ્યા, હવે સરેરાશ ભાવ 6,128 રૂપિયા પ્રતિ ચોરસ ફૂટ છે.
પ્રયાગરાજ: 2024ની શરૂઆતમાં ભાવ 122% વધ્યા, પરંતુ હવે 6,645 રૂપિયા પ્રતિ ચોરસ ફૂટ છે.
પુરી: ભાવ 30% વધ્યા, હવે 6,114 રૂપિયા પ્રતિ ચોરસ ફૂટ.
શિરડી: સરેરાશ ભાવ 4,028 રૂપિયા પ્રતિ ચોરસ ફૂટ, જે રોકાણ માટે આકર્ષક છે.

આર્થિક અસર

આધ્યાત્મિક પર્યટનથી બાંધકામ, હોસ્પિટાલિટી, રિટેલ અને અન્ય ક્ષેત્રોમાં રોજગારી વધી છે. યોગા રીટ્રીટ્સ, વેલનેસ સેન્ટર્સ અને મેડિટેશન સેન્ટર્સ જેવી વિશેષ મિલકતોની માંગ પણ વધી રહી છે. સ્થાનિક વ્યવસાયો, રેસ્ટોરન્ટ્સ અને સેવાઓ પણ આનાથી લાભ મેળવી રહ્યા છે.

માળખાગત વિકાસ

સારા રસ્તાઓ, એરપોર્ટ્સ અને જાહેર પરિવહનની સુવિધાઓએ આધ્યાત્મિક પર્યટનને ટેકો આપ્યો છે. રાજ્ય સરકારોના રોકાણથી આ વિસ્તારોનું રિયલ એસ્ટેટ બજાર પણ વધ્યું છે. અમૃતસર, અયોધ્યા, દ્વારકા, પુરી, શિરડી, તિરુપતિ અને વારાણસી જેવા શહેરોમાં જમીનના ભાવ વધ્યા છે.

ભવિષ્યની તકો

2030 સુધીમાં આધ્યાત્મિક પર્યટનથી 10 કરોડથી વધુ લોકોને રોજગાર મળવાની આશા છે. 2028 સુધીમાં આ ક્ષેત્રનું મૂલ્ય 59 અબજ ડોલર સુધી પહોંચવાની ધારણા છે. આધ્યાત્મિક શહેરોમાં હોસ્પિટાલિટી, રિટેલ અને રહેણાંક મિલકતોમાં રોકાણની મોટી તકો છે.

આધ્યાત્મિક પર્યટન અને રિયલ એસ્ટેટનું સંતુલન

ભારતના આધ્યાત્મિક શહેરો આધુનિકતા અને પરંપરાનું સંગમ બની રહ્યા છે. રિયલ એસ્ટેટનો વિકાસ થાય છે, પરંતુ સાથે સાંસ્કૃતિક અને આધ્યાત્મિક વારસાને જાળવવું પણ જરૂરી છે. સરકાર, ખાનગી કંપનીઓ અને સ્થાનિક સમુદાયોના સહયોગથી આ શહેરો ટકાઉ અને સર્વસમાવેશક બની શકે છે. આધ્યાત્મિક પર્યટન અને રિયલ એસ્ટેટનું સંયોજન ભારતને વૈશ્વિક સ્તરે રોકાણનું મુખ્ય સ્થળ બનાવી શકે છે.